Cách chỉnh rơ le máy nén khí đơn giản, hiệu quả, an toàn

Cách chỉnh rơ le máy nén khí như thế nào cho đúng là câu hỏi của rất nhiều người dùng hiện nay. Dưới đây là tất tần tật những thông tin quan trọng về chi tiết này mà bạn cần biết!

Rơ le máy nén khí là gì? Chức năng ra sao?

Rơ le máy nén khí hay còn được gọi là rơ le áp suất, công tắc áp suất. Đây là một là thiết bị điều khiển tự động có chức năng giám sát và duy trì áp suất làm việc trong bình chứa khí. Nói cách khác, rơ le như một “người gác cửa” liên tục theo dõi áp suất trong bình chứa. 

Tìm hiểu về cách điều chỉnh rơ le máy nén khí

Hơn hết, nó sẽ ngắt nguồn điện để dừng quá trình nén khi áp suất đạt ngưỡng cài đặt. Đồng thời khi áp suất trong bình giảm xuống dưới mức cài đặt (do được sử dụng), rơ le sẽ tự động kết nối lại mạch điện để máy nén khởi động và nén khí trở lại.

Cấu tạo và cách thức hoạt động của rơ le máy nén khí

Để hiểu rõ hơn về thiết bị này, hãy xem rơ le được cấu tạo và vận hành ra sao.

1. Cấu tạo

• Hộp xếp (hoặc màng): Bộ phận cảm biến chính, nhận áp suất khí nén từ bình chứa. Khi áp suất thay đổi thì màng sẽ dịch chuyển.

• Lò xo: Được thiết kế để tạo lực đối kháng với áp suất tác động lên màng. Lò xo được điều chỉnh bằng vít để cài đặt áp suất làm việc.

Cấu tạo của rơ le máy nén khí 

• Tiếp điểm điện: Bao gồm các chân tiếp xúc, đóng/ngắt mạch điện để điều khiển động cơ máy nén khí.

• Vít điều chỉnh: Dùng để cài đặt áp suất khởi động và áp suất dừng của máy nén. Có vít chính để chỉnh áp suất làm việc và vít vi sai để chỉnh độ chênh lệch giữa áp suất ngắt và áp suất mở.

• Tay đòn và cơ cấu lật: Nối màng với các tiếp điểm điện, truyền chuyển động khi có sự thay đổi áp suất để làm thay đổi trạng thái của các tiếp điểm.

• Thiết bị đầu cuối và mặt bích: Dùng để kết nối rơ le với các dây cáp điện và các bộ phận khác như đồng hồ áp suất, van an toàn.

2. Cách thức hoạt động 

Rơ le máy nén khí hoạt động dựa trên nguyên lý đóng – ngắt tự động theo áp suất. Cụ thể:

Khi áp suất giảm

• Lượng khí nén trong bình chứa giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt. 

• Màng áp suất (hoặc hộp xếp) bị ép lại bởi áp suất khí thấp. 

• Lực này thắng được lực lò xo, làm cho các tiếp điểm điện được đóng lại. 

• Máy nén khí nhận tín hiệu và bắt đầu hoạt động để nén thêm khí. 

Cách thức vận hành của rơ le 

Khi áp suất tăng

• Khi máy nén hoạt động, áp suất trong bình tăng dần lên. 

• Khi áp suất đạt đến ngưỡng cao nhất đã cài đặt, lực của áp suất khí nén sẽ thắng lực lò xo. 

• Lực này đẩy màng áp suất (hoặc pít-tông) làm các tiếp điểm điện bị tách ra, ngắt nguồn điện cung cấp cho động cơ máy nén. 

• Máy nén khí tự động dừng hoạt động. 

Vòng lặp tiếp tục

• Khi người dùng sử dụng khí nén, áp suất trong bình sẽ lại giảm xuống. 

• Quá trình sẽ lặp lại, máy nén sẽ tự động bật lên khi áp suất xuống thấp.

Vì sao cần biết cách chỉnh rơ le máy nén khí?

Mỗi người sử dụng máy nén khí đều nên biết cách điều chỉnh rơ le, bởi thao tác này giúp:

• Bảo vệ máy khỏi áp suất cao: Rơ le sẽ tự động ngắt nguồn điện khi áp suất trong bình chứa vượt quá giới hạn cho phép, ngăn ngừa nguy cơ nổ bình chứa và hư hỏng máy. 

• Bảo vệ máy khỏi áp suất thấp: Khi áp suất giảm xuống dưới mức an toàn, rơ le cũng sẽ ngắt điện, tránh tình trạng máy hoạt động yếu, không đủ cung cấp khí cho hệ thống, dẫn đến năng suất giảm hoặc tiêu tốn nhiều điện năng hơn. 

• Điều chỉnh áp suất phù hợp nhu cầu công việc: Tùy vào mục đích sử dụng, bạn có thể điều chỉnh rơ le để cài đặt áp suất khí nén ở mức tối ưu, đáp ứng chính xác yêu cầu của công việc. 

Cần biết cách chỉnh rơ le áp suất máy nén khí để đảm bảo an toàn & hiệu quả máy 

• Tăng độ bền và tuổi thọ của máy: Việc duy trì áp suất hoạt động ổn định sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của máy nén khí và các bộ phận liên quan. 

• Đảm bảo an toàn cho người sử dụng: Rơ le được điều chỉnh đúng giúp loại bỏ hiện tượng rò khí do áp suất không ổn định, từ đó bảo vệ an toàn cho người vận hành. 

• Kiểm tra hiệu suất cho các dòng máy chuyên dụng: Đối với các máy nén khí trục vít, rơ le có chức năng kiểm tra áp suất dầu, giúp đảm bảo hiệu suất của máy khi áp suất dầu luôn thay đổi.

Dấu hiệu cần chỉnh lại rơ le máy nén khí 

Rơ le máy nén khí cần được chỉnh lại khi máy xuất hiện những biểu hiện bất thường sau: 

• Máy nén khí không tự ngắt khi đạt áp suất tối đa: Khi áp suất trong bình đã vượt mức cài đặt nhưng máy vẫn tiếp tục chạy, đó là dấu hiệu rơ le bị sai hoặc hỏng. Nếu không chỉnh lại kịp thời, có thể gây quá tải, nổ bình hoặc cháy motor.

• Máy không tự khởi động lại khi áp suất giảm: Sau khi áp suất khí nén giảm về mức thấp, máy vẫn không bật lại như bình thường. Nguyên nhân thường do rơ le bị lệch mức “ON/OFF” hoặc điểm cắt – đóng không còn chính xác.

• Máy chạy liên tục mà không đạt áp suất yêu cầu: Rơ le chỉnh sai có thể khiến máy không đạt được áp suất cắt mong muốn, làm việc kéo dài gây tốn điện và nóng máy.

Những dấu hiệu cần phải chỉnh rơ le máy nén khí 

• Áp suất trong bình dao động bất thường: Nếu đồng hồ áp suất nhảy thất thường, lúc cao lúc thấp không ổn định, nhiều khả năng rơ le bị sai mức điều chỉnh hoặc tiếp điểm bên trong bị oxy hóa.

• Máy khởi động – ngắt liên tục trong thời gian ngắn: Hiện tượng “bật – tắt” liên tục làm giảm tuổi thọ mô-tơ. Nguyên nhân thường là khoảng chênh áp (differential pressure) trên rơ le cài quá nhỏ.

• Có tiếng nổ lạch cạch hoặc tia lửa ở hộp rơ le: Tiếp điểm rơ le bị mòn hoặc lệch sẽ tạo tia lửa khi đóng/ngắt, đây là tín hiệu cảnh báo cần kiểm tra và chỉnh lại ngay.

• Thay đổi nhu cầu sử dụng khí nén: Khi bạn muốn điều chỉnh áp suất đầu ra phù hợp với thiết bị mới hoặc nhu cầu công việc khác, cần cài đặt lại rơ le để máy nén hoạt động trong dải áp suất phù hợp.

>>> Xem thêm: Tìm hiểu về xéc măng máy nén khí

Hướng dẫn chỉnh rơ le máy nén khí chi tiết nhất 

Việc cài đặt và điều chỉnh áp suất cho máy nén khí có thể khác nhau tùy theo loại linh kiện và model của bộ công tắc áp suất. Tuy nhiên, bạn có thể thực hiện theo quy trình chung dưới đây để đảm bảo máy hoạt động ổn định và đúng nhu cầu sử dụng.

Xác định nhu cầu và kiểu điều khiển áp suất

Trước tiên, hãy cài đặt áp suất làm việc dựa trên nhu cầu sử dụng khí nén thực tế.

• Một số máy nén khí cho phép cài đặt áp suất bằng bộ chênh cố định.

• Nếu sử dụng động cơ đồng bộ hoặc không đồng bộ roto tốc độ quay cố định, bạn có thể điều chỉnh áp suất bằng cách mở hoặc đóng van xả trên thiết bị.

Nhận biết loại van hút trên máy nén khí

Hiện nay, máy nén khí thường được trang bị một trong hai loại van hút sau:

• Van hút điều khiển chế độ tải/không tải.

• Van hút điều chế – cho phép điều chỉnh áp suất linh hoạt hơn thông qua việc thay đổi dòng khí nén.

Các bước điều chỉnh rơ le áp suất

Điều chỉnh áp suất tải (áp suất khởi động máy)

• Nới lỏng đai ốc khóa dưới.

Cách chỉnh rơ le máy hơi dễ dàng 

• Vặn bu lông điều chỉnh theo chiều kim đồng hồ để giảm áp suất tải, hoặc ngược chiều kim đồng hồ để tăng áp suất tải.

• Sau khi đạt mức áp suất mong muốn, siết chặt lại đai ốc khóa dưới để cố định.

Điều chỉnh áp suất không tải (áp suất ngắt máy)

• Nới lỏng đai ốc khóa trên.

• Vặn bu lông điều chỉnh theo chiều kim đồng hồ để tăng áp suất không tải, hoặc ngược chiều kim đồng hồ để giảm áp suất không tải.

• Siết chặt lại đai ốc khóa trên để hoàn tất.

Điều chỉnh áp suất qua van điều chế

Nếu máy nén khí của bạn sử dụng van điều chế thì hãy:

• Chuyển đổi vị trí hoặc đóng/mở van điều khiển để điều chỉnh lượng khí nén đi qua.

• Việc này giúp kiểm soát năng lượng và lưu lượng khí nén, qua đó ổn định áp suất đầu ra theo yêu cầu.

Hướng dẫn đấu và lắp rơ le máy nén khí

Dưới đây là các bước cần thực hiện khi tiến hành đấu nối và lắp đặt rơ le cho máy nén khí một cách an toàn và chính xác.

1. Cách đấu rơ le máy nén khí 

• Bước 1: Ngắt hoàn toàn nguồn điện để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình đấu nối.

• Bước 2: Xác định các chân kết nối của rơ le bao gồm 4 chân đầu vào/đầu ra điện (dành cho nguồn & motor) và 4 chân còn lại liên quan đến hệ thống điều khiển hoặc tín hiệu.

• Bước 3: Chọn dây điện phù hợp, đảm bảo có tiết diện đủ lớn để chịu được dòng điện của máy nén khí.

• Bước 4: Kết nối các chân rơ le. 

Cách đấu rơ le máy nén khí 

• Chân nguồn (AC Power): Kết nối với nguồn điện chính của máy nén khí. Cần siết chặt đầu nối để tránh rò điện.

• Chân tín hiệu (Input): Nhận tín hiệu điều khiển từ cảm biến áp suất, công tắc hoặc mạch điều khiển.

• Chân ra (Output): Kết nối với motor hoặc hệ thống điều khiển tải của máy nén khí để điều chỉnh áp suất.

• Bước 5: Sau khi hoàn tất đấu dây, kiểm tra lại toàn bộ và đảm bảo: 

• Không có dây hở, dây chạm hoặc đấu sai cực,

• Siết chặt lại các đầu nối nếu bị lỏng.

• Mạch điện gọn gàng, an toàn trước khi cấp điện.

2. Cách lắp rơ le máy nén khí 

• Bước 1: Xác định vị trí lắp đặt, nên lắp rơ le gần bảng điều khiển hoặc đầu ra của bình khí, nơi dễ quan sát và thao tác.

• Bước 2: Đối với dây nguồn thì đấu vào đúng chân nguồn của rơ le để cấp điện cho hệ thống. Còn đối với dây điều khiển thì kết nối dây tín hiệu từ cảm biến áp suất, công tắc hoặc mạch điều khiển vào chân đầu vào của rơ le.

Cách lắp đặt rơ le trên máy nén khí 

• Bước 3: Gắn rơ le vào vị trí đã chọn bằng ốc vít hoặc giá đỡ chuyên dụng, đảm bảo thiết bị cố định chắc chắn, không rung hoặc rơi khi máy hoạt động.

• Bước 4: Quan sát lại toàn bộ dây đấu, tiếp điểm và vị trí gắn rơ le. Kiểm tra phần ren khí nén (nếu có) để tránh rò khí.

• Bước 5: Cấp điện và vận hành thử. Khi áp suất đạt ngưỡng cài đặt, rơ le tự ngắt điện – máy dừng, khi áp suất giảm, rơ le tự đóng điện – máy khởi động lại. Nếu rơ le không hoạt động đúng, cần kiểm tra lại sơ đồ đấu nối hoặc chỉnh lại áp suất.

Lỗi thường gặp khi chỉnh rơ le máy nén khí và cách khắc phục

Chỉnh rơ le không chuẩn có thể khiến máy hoạt động sai. Hãy xem bạn đang gặp lỗi nào trong các trường hợp sau.

1. Máy không ngắt tải đúng áp suất

Nguyên nhân:

• Lò xo trong rơ le bị di lệch hoặc đặt sai vị trí.

• Tiếp điểm điện bị dính vào nhau, không thể tự động tách ra khi đạt ngưỡng áp suất.

• Các vít chặn tiếp điểm bị vặn sai hoặc siết quá chặt.

Cách khắc phục:

• Kiểm tra lại lò xo và các tiếp điểm, điều chỉnh đúng vị trí ban đầu.

Sửa rơ le máy nén hơi 

• Dùng giấy nhám mịn vệ sinh tiếp điểm, loại bỏ lớp oxy hóa để cải thiện khả năng dẫn điện.

• Đảm bảo vít chặn được điều chỉnh đúng lực, không quá chặt.

2. Rơ le bị kẹt, hoạt động không nhạy

Nguyên nhân:

• Lò xo bị biến dạng, yếu hoặc gãy do lắp đặt sai.

• Có dị vật xâm nhập vào trong rơ le trong quá trình sử dụng hoặc bảo dưỡng.

• Cơ cấu van hoặc màng ngăn bị bẩn, cản trở chuyển động.

Cách khắc phục:

• Chỉnh lại lò xo, nếu đã hư hỏng nặng thì nên thay mới.

• Kiểm tra kỹ phần trong của rơ le, loại bỏ dị vật, bụi bẩn tại các vị trí như màng ngăn, tiếp điểm và van xả an toàn. Sau khi vệ sinh, vận hành thử để kiểm tra độ nhạy của rơ le.

Vệ sinh rơ le máy nén khí 

3. Rò rỉ khí do lắp đặt sai

Nguyên nhân:

• Đầu nối khí bị lỏng do lực siết chưa đủ.

• Đấu sai hướng dòng khí, không khớp với mũi tên chỉ dẫn trên thân rơ le.

• Gioăng cao su bị mòn hoặc hư hỏng trong quá trình lắp đặt.

Cách khắc phục:

• Dùng cờ lê siết chặt lại các đầu nối khí.

• Kiểm tra hướng dòng khí và điều chỉnh đúng theo mũi tên trên thân rơ le.

• Nếu rò rỉ vẫn còn, kiểm tra và thay mới gioăng hoặc vòng đệm kín.

Các câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu về cách chỉnh rơ le máy nén khí 

Nếu bạn đang tìm hiểu cách chỉnh rơ le máy nén khí, đừng bỏ qua những câu hỏi thường gặp sau.

1. Áp suất máy nén khí nên đặt ở mức nào là phù hợp?

Áp suất máy nén khí phù hợp phụ thuộc vào mục đích sử dụng, nhưng thông thường nên đặt ở mức thấp nhất có thể đáp ứng nhu cầu để tiết kiệm năng lượng. 

Đối với đa số công việc thông thường, mức áp suất 6-7 bar là phù hợp, trong khi các ứng dụng đòi hỏi áp suất cao hơn có thể cần đến 8-10 bar, hoặc máy cao áp chuyên dụng cho nhu cầu đặc biệt. 

2. Tại sao có 2 đồng hồ đo áp suất trên máy nén khí?

Có 2 đồng hồ đo áp suất trên máy nén khí vì một đồng hồ đo áp suất đầu vào (áp suất không khí xung quanh) và đồng hồ còn lại đo áp suất đầu ra (áp suất đã nén trong bình chứa). Hai đồng hồ này giúp người dùng theo dõi và kiểm soát quá trình nén khí, đảm bảo áp suất làm việc an toàn và hiệu quả, đồng thời phát hiện các vấn đề như rò rỉ. 

Vai trò của từng đồng hồ đo áp suất:

Thiết kế 2 đồng hồ trên máy nén khí 

• Đồng hồ áp suất đầu vào (bên trái): Đo áp suất không khí trước khi đi vào máy nén. Việc này giúp kiểm tra xem không khí có bị tắc nghẽn hoặc áp suất môi trường quá thấp hay không, ảnh hưởng đến hiệu suất nén.

• Đồng hồ áp suất đầu ra (bên phải): Đo áp suất của khí nén đã được nén và lưu trữ trong bình chứa. Đồng hồ này cho biết áp suất làm việc thực tế và giúp đảm bảo áp suất nằm trong phạm vi an toàn mà không vượt quá giới hạn thiết kế. 

Những kiến thức trên đã được xác thực bởi chuyên gia Kumisai Việt Nam. Đừng bỏ qua cẩm nang này nếu bạn đang muốn tìm hiểu chi tiết cách chỉnh rơ le máy nén khí.